زنجان – سفرهای عصر پارسی

تور زنجان

شهر زنجان که به «شهر چاقوها» نیز معروف است از شهرهای کهن ایرانی است که از مقاصد جذاب اما کمتر دیده شده برای علاقه‌مندان به تاریخ، طبیعت و فرهنگ ایرانی به شمار می‌رود. این شهر با پیشینه چندهزارساله نقش مهمی در مسیرهای بازرگانی و فرهنگی داشته و هنوز هم آثار ارزشمند تاریخی را در کنار زندگی مدرن خود حفظ کرده است. از گنبد عظیم سلطانیه تا بازار تاریخی زنجان، این شهر کهن پر از جاذبه‌هایی است که باید به دیدن آنها رفت. اگر به دیدن این شهر علاقه دارید تور زنجان را به یاد بسپارید.

زنجان کجاست؟

استان زنجان در شمال غربی ایران قرار گرفته و مرکز آن شهر زنجان نام دارد. شهرستان زنجان از غرب با ماه‌نشان، از شرق با طارم، از شمال با استان آذربایجان شرقی و از جنوب با ایجرود و سلطانی همسایه است و مساحت آن حدود ۱۵۶ کیلومتر است. یکی از نکات بسیار مهم در مورد زنجان وجود معادن معدنی فلزی و غیرفلزی در این شهر و شهرهای دیگر استان است و به همین دلیل استان زنجان یکی از استان‌های ثروتمند ایران به شمار می‌رود.

یافته‌های باستان‌شناسی به دست آمده از «معدن نمک چهرآباد» زنجان و مومیایی پیدا شده در آن نشان می‌دهند قدمت این شهر به دوران ساسانیان و هخامنشیان می‌تواند برسد؛ هرچند برخی عقیده دارند اردشیر بابکان این شهر را ساخته است.

زنجان در دوران سلطنت اردشیر بابکان، بنیان‌گذار سلسله ساسانیان، از اهمیت بسیاری برخوردار بود. در آن زمان به این شهر «شهین» گفته می‌شد که بعدها نام «زنگان» جانشین این نام شد و در نهایت به زنجان تغییر یافت.

از آنجایی که زنجان در مسیر جاده ابریشم قرار داشت یکی از مهم‌ترین راه‌های ارتباطی هند و چین با کشورهای اروپایی به شمار می‌رفت و همین مسئله باعث رونق اقتصادی بسیار این شهر شده بود. این منطقه در دوران اشکانیان و هخامنشیان نیز بسیار رونق داشت؛ هرچند رونق و آبادانی اصلی آن به دوران ساسانیان و بعدها به دوران صفوی و قاجار باز می‌گردد.

در سال ۶۲۷ هجری قمری لشکرکشی مغول به زنجان باعث خسارت‌های بسیار به این شهر شد؛ اما بعدها ایلخانان مغول به خصوص «سلطان محمد خدابنده» این منطقه را توسعه دادند و به بازسازی بیشتر خرابه‌ها پرداختند.

در دوران صفویه تلاش‌های بیشتری برای آبادانی این منطقه صورت گرفت و بازار بزرگ زنجان تأسیس شد. در دوران قاجار نیز این شهر به عنوان مرکز ایالت خمسه شناخته می‌شد و توسعه بسیاری یافت. در زمان سلطنت آقا محمد خان قاجار زنجان به سه منطقه مرکزی، یوخاری باش و «شاقه باش» تقسیم می‌شد.

در اواخر دوره قاجار شورش «بابیان» در زنجان صورت گرفت که باعث شد مردم بسیاری به قتل برسند تا اینکه بالاخره به دست امیرکبیر این شورش سرکوب شد.

یکی از نکات جالب در مورد زنجان این است که زنجان خواهرخوانده‌هایی به نام‌های ترابزون در ترکیه، قره‌قروم در مغولستان، چلیابینسک در روسیه و ملاکا در مالزی دارد.

زنجان از نظر گیاهان خاص و دارویی نیز بسیار شناخته شده است. در زنجان بیش از ۱۲۰ گونه گیاهان دارویی مانند آویشن، بابونه، نعنا کوهی، پونه، بومادران، تره کوهی، پنیرک، گل‌گاوزبان و همچنین قارچ دنبلان و دیگر انواع قارچ‌ها وجود دارد که برای افراد علاقه‌مند به گیاه‌شناسی می‌تواند بسیار جذاب باشد. برای دیدن گیاهان خاص زنجان می‌توان به «باغ‌موزه گیاهان دارویی» در قلب بازار زنجان مراجعه کرد.

در شهر زنجان قومیت‌های مختلفی از جمله ترک، گرجی، آریایی و ایل خمسه زندگی می‌کنند و لهجه و زبان مردم این شهر ترکی و لهجه آنها زنجانی است.

به زنجان، «خمسه» نیز گفته می‌شود که نام‌گذاری خمسه طبق روایت‌ها به دلیل بخش‌های پنج‌گانه ابهررود، خرارود، سجاس رود، ایج رود و زنجان رود بوده است.

چگونه به شهر زنجان سفر کنیم؟

از تهران تا زنجان ۳۵۰ کیلومتر است که این مسیر را با وسایل نقلیه متنوعی می‌توان طی کرد. اگر با تور زنجان آژانس سفرهای پارسی سفر می‌کنید با اتوبوس به این شهر خواهید رفت. زنجان دارای فرودگاه، ایستگاه قطار و ترمینال اتوبوس است و امکان سفر به این شهر با وسایل نقلیه مختلفی امکان‌پذیر است.

بهترین زمان برای سفر به زنجان کی است؟

زنجان به شکل کلی آب و هوای سردی دارد. بهار در این شهر هوا خنک است، تابستان گرم و پاییز و زمستان آب و هوای بسیار سردی تجربه می‌شود. بهترین زمان برای سفر به زنجان فصل‌های بهار و تابستان هستند که آب و هوا مناسب و طبیعت بسیار زیباست.

جاهای دیدنی زنجان

زنجان دیدنی‌های بسیاری دارد و شناخت دیدنی‌های مهم این شهر کمک می‌کند تا در زمان کوتاه سفر بهترین استفاده را داشته باشید. از مهم‌ترین جاهای دیدنی زنجان موارد زیر هستند:

گنبد سلطانیه

یکی از مهم‌ترین آثار تاریخی شهر زنجان گنبد سلطانیه است. این گنبد آجری روکشی از کاشی‌های فیروزه‌ای دارد و آن را بزرگ‌ترین گنبد آجری دنیا می‌نامند. این بنا توسط سلطان محمد خدابنده در زمان ایلخانان ساخته شد و برخی معتقدند این بنا آرامگاه سلطان محمد خدابنده است. گنبد سلطانیه در لیست میراث جهانی یونسکو قرار دارد.

معبد داش کسن (بقعه چلبی اوغلی)

این بقعه در ۵۰۰ متری جنوب غرب سلطانیه قرار گرفته و نام آن در فهرست آثار ملی ایران دیده می‌شود. این مجموعه تاریخی دارای دو بخش خانقاه و مقبره است که معتقدند مقبره «حسام‌الدین حسن چلبی»، مصاحب و همنشین مولوی، در آن قرار دارد.

موزه رخت‌شوی‌خانه (موزه مردم‌شناسی زنجان)

این موزه در واقع محلی عمومی بوده که مردم زنجان به شکل شبانه‌روزی و به صورت رایگان می‌توانستند در حوضچه‌های آب آن ظروف و لباس‌های خود را بشویند.

رخت‌شویی خانه در سال ۱۳۴۷ هجری قمری توسط دو برادر ساخته شد. این مکان به خزینه‌ای مجهز است که ۱۷ متر طول، ۵۵/۱۱ متر عرض و حدود 8 متر ارتفاع دارد. آب این محدوده بنا از قنات «قلعچه حاجی میربهاالدین» تأمین می‌شده است.

بازار سنتی زنجان

یکی از جذاب‌ترین بخش‌های تور زنجان بازار آن است. این بازار را طویل‌ترین بازار ایران می‌نامند که ۵۶ ورودی اصلی و فرعی دارد. از زمان‌های بسیار دور تا امروز اقلام مصرفی مختلفی در این بازار به فروش می‌رسد.

قلعه بهستان و دودکش جن

قلعه کهن دژ یا بهستان که در شهرستان «ماهنشان» زنجان قرار گرفته از دیگر دیدنی‌های زنجان است. دودکش جن در واقع در اصطلاح زمین‌شناسی «هودو» نامیده می‌شود. هودو در واقع سنگی شبیه قارچ است که به دلیل فرسایش شکلی شبیه مناره بلند و نازک پیدا کرده و سنگ دیگری بر روی آن قرار گرفته است. برای دیدن این قلعه باید به ۲۰ کیلومتری شهر ماه‌نشان رفت.

مجموعه تفریحی ائل داغی

این مجموعه تفریحی در دامنه کوه «گاوا زنگ» قرار گرفته که در فصل بهار و در زیبایی طبیعت می‌تواند بسیار دیدنی باشد. یکی از پرطرف‌دارترین ویژگی‌های این مجموعه بام زنجان در آن است که می‌توان از فراز آن شهر زنجان را تماشا کرد.

مسجد جامع زنجان

این مسجد در دوران قاجار به دستور یکی از پسران فتحعلی‌شاه قاجار ساخته شد و در کنار بازار زنجان قرار گرفته است. مسجد جامع زنجان کاشی‌کاری‌های هفت‌رنگ اسلیمی و گل‌وبوته، و گچ‌بری‌های مقرنس زیبایی دارد.

موزه باستان‌شناسی و مردان نمکی

این موزه در گذشته ساختمانی اداری و مسکونی برای حکمرانان زنجان بود؛ اما اکنون به موزه تبدیل شده است. در این موزه مومیایی پنج مرد که باستان‌شناسان آنها را از معدن نمک چهر آباد زنجان کشف کرده بودند، نگهداری می‌شود.

حمام سنتی حاج داداش

این حمام در گذشته حمام‌عمومی بود که معماری جذاب و تزیینات کاشی‌کاری شده زیبایی دارد و می‌توانید در سفر به زنجان به سراغش بروید.

مسجد خانم

مسجد خانم در مجاورت سبزه‌میدان در بافت سنتی شهر قرار گرفته و بیش از ۱۰۰ سال قدمت دارد. این مسجد از نمونه‌های بارز معماری دوران قاجار به شمار می‌رود.

پل میر بهاءالدین

این پل قدیمی در دوران ناصرالدین‌شاه قاجار ساخته شده و بافت آن آجری است و طاق‌های مختلف بسیار زیبایی دارد.

تپه‌های آلا داغ لار

از زیباترین پدیده‌های طبیعی زنجان تپه‌های «آلا داغ لار» نام دارند که تپه‌های رسی رنگارنگی هستند. این تپه‌ها پس از بارندگی رنگ‌های درخشان‌تری پیدا می‌کنند و دیدنی‌تر می‌شوند.

دریاچه پری (خندقلو)

این دریاچه تنها دریاچه طبیعی استان زنجان است که به آن شورگول یا خندقلو نیز می‌گویند. این دریاچه در وسط دشتی وسیع قرار گرفته و بسیار دیدنی است.

آبشار شارشار

آبشار شارشار در شمال شرقی شهر قرار گرفته و از لابه‌لای سنگ‌های صخره‌ای به پایین می‌رسد و منظر زیبایی آن را احاطه کرده است.

غار کتله خور

این غار بزرگ‌ترین غار خشکی – آبی جهان است که در آن قندیل‌های رنگی مختلفی وجود دارند. این غار از سه طبقه تشکیل شده و بسیاری از بخش‌های آن هنوز کشف نشده‌اند.

رودخانه قزل اوزن

این رودخانه رنگ متمایل به قرمز دارد و از کوه‌های چهل‌چشمه در کردستان سرچشمه می‌گیرد. زیبایی این رودخانه و مناظر سرسبز اطرافش می‌تواند برای مسافران تور داخلی زنجان تجربه‌ای خاص بسازد.

پیست اسکی پاپایی

این پیست اسکی در ۴۵ کیلومتری جنوب غربی زنجان قرار گرفته و در زمستان‌ها فعال است. اگر به ورزش اسکی علاقه دارید حتماً به این پیست اسکی سر بزنید.

روستای گردشگری شیت

روستای شیت از توابع بخش چورزق شهرستان طارم در استان زنجان است. این روستای سرسبز و کوهستانی یکی از مقاصد افرادی است که به دیدن چشمه‌سارها، رودخانه چهارفصل و باغ‌های میوه علاقه دارند.

سفر به زنجان مناسب چه کسانی است؟

جاذبه‌های گردشگری تاریخی و طبیعی در زنجان بسیارند و همین مسئله باعث می‌شود تور زنجان هم برای کسانی مناسب باشد که به جاذبه‌های تاریخی علاقه دارند و هم به کسانی که به طبیعت علاقه‌مندند.

غذاهای محلی زنجان

زنجان از نظر غذاهای سنتی نیز بسیار پیشرو است. در این شهر می‌توان طعم و مزه غذاهای لذیذی را تجربه کرد. «جغوربغور» یکی از معروف‌ترین غذاهای مردم زنجان است که از ترکیب جگرسفید، جگرسیاه، و دل‌وقلوه گوسفند تهیه می‌شود. آش ترش از دیگر غذاهای سنتی زنجان است که از حبوباتی همچون عدس، نخود و لوبیا تا سبزی، سیر، سیب‌زمینی، لبو و آلوچه در آن وجود دارد. «اشکنه مخصوص» را نباید فراموش کرد که به آن «پیاز و زنجان» نیز می‌گویند و از ترکیب پیاز، گردو، گوجه‌فرنگی، آلو، زردآلو و سیب‌زمینی تهیه می‌شود. در کنار این موارد «کاله جوش» از غذای خوشمزه سنتی دیگر زنجان است که در تهیه آن از لپه، برنج، ماست چکیده و ادویه کاکوتی استفاده می‌کنند.

اگر به دنیای شیرینی‌ها علاقه دارید «قیقاناق» را فراموش نکنید. قیقاناق نوعی خاگینه و دسر به شمار می‌رود که آن را در وعده صبحانه یا عصرانه میل می‌کنند و از ترکیب تخم‌مرغ، شکر، آرد، دارچین، زعفران و گردو به دست می‌آید.

اگر به دنیای انواع نان علاقه‌مندید «فطیر» نان محلی مردم زنجان، «چای چورگی» به معنای نان و چای چرک (نون چایی) و «نان اَردَک» نان محلی مردم این منطقه، را فراموش نکنید.

برای خوردن غذاهای خوشمزه زنجان می‌توانید به رستوران پلو، صدف و رستوران پارسیان صدف مراجعه کنید تا تجربه بی‌نظیری داشته باشید.

وسایل مورد نیاز برای شرکت در تور زنجان

برای شرکت در این تور حتماً یک کفش مناسب پیاده‌روی به پا داشته باشید تا در شهرگردی و طبیعت‌گردی احساس ناراحتی نکنید. یک کوله‌پشتی نیز لازم است تا در آن لوازم شخصی و داروهای ضروری خود را قرار دهید. برای محافظت از آفتاب کلاه لبه‌دار آفتاب‌گیر، کرم ضدآفتاب و عینک‌آفتابی فراموشتان نشود.

برای سفر به زنجان چند روز زمان نیاز است؟

برای دیدن مهم‌ترین آثار تاریخی زنجان یا دیدنی‌های طبیعی آن دو تا سه روز زمان کافی است. به طور معمول تور زنجان در این بازه زمانی برگزار می‌شود اما می‌توان به شکل شخصی و به شکل طولانی‌تر نیز به این شهر سفر کرد.

اقامت در زنجان چگونه است؟

در شهر زنجان انواع هتل‌ها، بوتیک هتل‌ها، خانه‌های بوم‌گردی و یا مسافرخانه‌ها وجود دارد و می‌توان با توجه به نیاز خود آنها را انتخاب کرد.

سوغات و صنایع‌دستی زنجان

شهر زنجان از نظر سوغاتی نیز تنوع بسیار بالایی دارد. مهم‌ترین سوغاتی این شهر محصولات مرتبط به صنعت چاقوسازی زنجان همچون چاقو، تبر، ساطور و… هستند. چارق‌دوزی از دیگر صنایع‌دستی مردم زنجان است که به تولید کفش سنتی زنانه و مردانه با چرم و نخ ابریشم می‌پردازد. آثار گیوه‌دوزی، مسگری، ملیله‌کاری، سفالگری، قالی‌بافی، رنگرزی، گلیم‌بافی، جاجیم‌بافی و تذهیب از دیگر مواردی هستند که می‌توانید به سراغشان بروید.